baza wiedzy

Rak jelita grubego – musisz to wiedzieć!

Rak jelita grubego jest drugim najczęściej występującym nowotworem złośliwym w Polsce. Corocznie w Polsce diagnozowanych jest blisko 18 tys. nowych przypadków zachorowania na nowotwór jelita grubego. Zdecydowana większość zachorowań występuje po przekroczeniu 50. roku życia. 75% wszystkich zachorowań u obu płci występuje w obrębie populacji osób, które ukończyły 60. rok życia. Ryzyko zachorowania powiązane jest z wiekiem i w większym stopniu dotyka mężczyzn (tj.: o ok. 1,5-2 razy wyższe niż u kobiet). Ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu również wzrasta wraz z wiekiem; począwszy od 60. roku życia, osiągając najwyższe statystyczne wartości po ukończeniu 80.

Rak jelita grubego rozwija się ze zmian łagodnych, tak zwanych polipów. Taka przemiana trwa najczęściej kilkanaście lat. Dlatego też, poddając się badaniu odpowiednio wcześnie i usuwając polipy można zapobiec rozwojowi raka. Wcześnie wykryty rak jest również bardzo często wyleczalny.

Częstość występowania polipów i ryzyko ich zezłośliwienia wzrasta z wiekiem. Znacząca większość nowych zachorowań występuje u osób po 65 roku życia. Objęcie przesiewowym badaniem kolonoskopowym kobiet i mężczyzn między 55 a 64 rokiem życia ma na celu wykrycie zmian potencjalnie wyleczalnych. W tym wieku 25 % osób ma polipy, a 5 % jest zagrożonych rozwojem raka.

Ani polipy, ani rak we wczesnym stadium zazwyczaj nie powodują objawów. Istotą profilaktycznej kolonoskopii jest odnalezienie tych właśnie bezobjawowych jeszcze zmian i o ile to możliwe, ich usunięcie. Takie postępowanie pozwala zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka jelita grubego nawet o 60-90%.

Rak jelita grubego uważany jest za jeden z bardziej podstępnych nowotworów. Pierwsze jego objawy często umykają naszej uwadze. Są one niespecyficzne i w większości przypadków przypominają powszechne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Wcześnie przeprowadzone badanie przesiewowe pozwala wykryć nowotwór w jego wczesnym stadium, dając bardzo duże szanse na jego wyleczenie.

Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania:

  • wiek 50+

  • uwarunkowania genetyczne

  • obecność w jelicie gruczolaków

  • stany zapalne jelit

  • złe nawyki żywieniowe

  • brak aktywności fizycznej

  • nadużywanie alkoholu

  • palenie papierosów

Możliwe objawy raka jelita grubego:

  • bóle i skurcze brzucha

  • zmiana rytmu wypróżnień

  • pojawienie się i utrzymywanie niewyjaśnionej biegunki lub zaparcia

  • obecność krwi w stolcu

  • anemia, osłabienie

  • brak apetytu

  • utrata masy ciała

 

Czym jest kolonoskopia ?

Kolonoskopia jest endoskopowym badaniem dolnego odcinka przewodu pokarmowego za pomocą specjalnego wziernika, dzięki czemu umożliwia ona wczesne wykrycie raka jelita grubego, który jest jednym z najczęściej występujących nowotworów złośliwych w Polsce. Lekarz endoskopista przy użyciu kolonoskopu ogląda nasz przewód pokarmowy, a dokładniej – całe jelito grube, aż po ujście krętnico-kątnicze. Dokonuje tego przy użyciu giętkiego wziernika, którego długość waha się od 130 do 200 cm, wprowadzanego do światła przewodu pokarmowego przez odbyt; zakończonego niewielkich rozmiarów kamerą i kanałem roboczym.

Zaletą tego badania jest możliwość równoczesnego usuwania polipów, dzięki czemu kolonoskopia nawet w 90% zapobiega rozwojowi raka jelita. Kolonoskopię wykonuje się w przypadku stwierdzenia wskazań klinicznych, bądź w ramach badań przesiewowych w określonych grupach ryzyka Przed badaniem należy się odpowiednio przygotować, dzięki specjalnej diecie i stosowaniu odpowiednich preparatów oczyszczających. Badanie wykonywane jest w pozycji leżącej na boku. Po wprowadzeniu endoskopu do jelit jest wydmuchiwane powietrze, dzięki czemu jest możliwe obejrzenie ich ścian. Jeśli w trakcie badania zostaną stwierdzone polipy, zostaną one usunięte za pomocą pętli wprowadzonej do jelita przez kolonoskop. Usunięcie polipów jest niebolesne i bezpośrednio po jego przeprowadzeniu można wrócić do codziennych aktywności. Kolonoskopia trwa zwykle 15-30 minut, ale doradzamy przeznaczenie 1,5 – 2 godzin na wizytę w ośrodku badań profilaktycznych.

Odczuwany ból jest sprawą bardzo indywidualną. Badanie kolonoskopowe w praktyce rzadko powoduje silniejsze dolegliwości bólowe. Oczywiście – w trakcie badania pacjent może odczuwać zwiększony dyskomfort, uczucie rozpierania, wzdęcia czy skurcze w jamie brzusznej. Dolegliwości te są krótkotrwałe. Jednakże istnieje możliwość wykonania kolonoskopii z podaniem środków przeciwbólowych i uspokajających (analgosedacja), pod nadzorem lekarza i pielęgniarki anestezjologicznej. W przypadku ich zastosowania pacjent w trakcie badania jest rozluźniony i odczuwa żadnych dolegliwości związanych z badaniem.

WAŻNE UWAGI

W trakcie badania do jelita podawane jest powietrze, dlatego też po badaniu mogą Państwo odczuwać wzdęcie, dyskomfort, uczucie rozpierania, nadmierne oddawanie gazów – to nie jest powikłanie, a jedynie skutek obecności powietrza w jelicie. W każdym ośrodku badań przesiewowych znajdują się toalety z których można swobodnie korzystać. Oddanie gazów zazwyczaj przynosi ulgę po badaniu.

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, choć jego powodzenie oraz pełne bezpieczeństwo nie mogą być zagwarantowane przez żadnego lekarza. Powikłania występują niezmiernie rzadko. Najpoważniejsze z nich, czyli perforacja (przedziurawienie ściany jelita) lub krwawienie mogą wymagać natychmiastowego lub pilnego leczenia operacyjnego. W polskim programie badań przesiewowych perforacja wystąpiła jedynie w 5 przypadkach na 50 000 badań (0,01%). Jeśli jakikolwiek objaw zaniepokoi Państwa lub lekarza wykonującego kolonoskopię będziecie państwo zbadani i jeśli zajdzie taka potrzeba, pozostaniecie w ośrodku na obserwacji.

POWIKŁANIA

Kolonoskopia jest badaniem bezpiecznym, jednak istnieje kilka ogólnych przeciwwskazań do jej wykonania. Do najistotniejszych należą:

  • Duży tętniak aorty

  • Niedawno przebyty zawał serca

  • Zator płucny

  • Ciężkie zapalenie jelita

  • Podejrzenie perforacji jelita

  • Niedrożność mechaniczna jelita

  • Ciąża (II i III trymestr)

Przed badaniem będziecie Państwo wypełniać ankietę dotyczącą aktualnego stanu zdrowia w której będzie miejsce na zaznaczenie tego typu informacji. Zostaną one uwzględnione przy kwalifikacji do badania. Także lekarz przeprowadzający badanie będzie – w razie potrzeby i wątpliwości zadawał pytania dotyczące przebytych chorób, tak aby badanie było dla Państwa bezpieczne.

Jak przygotować się do kolonoskopii ?

Dokładnie obejrzenie jelita od środka wymaga perfekcyjnego oczyszczenia go z resztek pokarmowych. Osiąga się to stosując odpowiedni lek przygotowany i zastosowany zgodnie z instrukcją. Prawidłową reakcją na preparat będą częste wypróżnienia, pod koniec treścią płynną, klarowną, o zabarwieniu żółtym. Jeśli stosuje się przygotowanie podzielone na dwie porcje (wieczorem i rano), w drugim dniu przygotowania wypróżnienia są mniej intensywne i trwają krócej niż w pierwszym dniu. Ważna jest również odpowiednia dieta zastosowana w określonym czasie przed badaniem kolonoskopowym.

Źródła:

Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy: Program Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego [dok. elektr.] http://pbp.org.pl/

Berner A., Piekarski J.: Rak jelita grubego. [W:] Kordek R., Jassem J., Krzakowski M., Jeziorski. A.: Onkologia Podręcznik dla studentów i lekarzy. Medical Press, Gdańsk 2013

Krajowy Rejestr Nowotworów: Jelito grube. [dok. elektr.] http http://onkologia.org.pl/jelito-grube/

Krajowy Rejestr Nowotworów: Nowotwory jelita grubego. [dok. elektr.] http://onkologia.org.pl/nowotwory-jelita-grubego/

Kusińska R.: Epidemiologia nowotworów. [W:] Kordek. R, Jassem. J., Krzakowski. M.: Onkologia podręcznik dla studentów i lekarzy. Medical Press, Gdańsk 2013

Wysocki W.: Rak jelita grubego. [dok. elektr.] https://onkologia.mp.pl/chorobynowotworowe/88022,rak-jelita-grubego

Zmień rozmiar czcionki
Kontrast